Bart De Wever slaagde er net niet in om zijn regering te formeren. Terwijl Maxime Prévot nu vlijtig de hier en daar wat beschadigde ego’s aan het masseren is, willen we even stilstaan bij de her en der gelekte en opgevangen plannen rond onze spaarfiscaliteit. Zonder in te gaan op wie wat waarom wil. Het wordt dit weekend te warm voor cynisme.
Dat de volgende regering, naarstig op zoek naar geld en met een partner die ‘de grote vermogens’ wil laten betalen om ‘de mensen te helpen’ (we gaan hier niet verder op in, wegens te warm vanaf morgen), ook het sparen via aandelen zal aanpakken, staat buiten kijf. Maar er zijn slechte manieren waarop ze dat kan doen (we denken aan de regeringen-di Rupo), ronduit schandelijke manieren (de lamentabele speculatietaks als ‘cadeautje’ aan Kris Peeters, weet u nog?), maar ook enigszins aanvaardbare manieren.
*
Niet dat de inhoud van de gelekte nota van De Wever zonder meer aanvaardbaar is voor ons. Dat is gewoon onmogelijk. We geloven te hard in de deugdelijkheid en zelfs de noodzaak van een doeltreffend langetermijnsparen via aandelen, door zoveel mogelijk burgers én de overheid zelf, als beste brandstof voor een bloeiende en groeiende gemeenschap, en de beste waarborg voor het opkrikken van onze welvaart en die van onze kinderen (oef, dat was een lange zin).
We beseffen dat significante overheidsmaatregelen om hiervoor een optimaal klimaat te scheppen politiek onhaalbaar zijn. We weten dat een aantal toponderhandelaars en hun adviseurs wel inzien dat deze optie de beste is voor onze economie, onze schatkist en onze behoeftigen (allicht weten ze dat allemaal), maar de vrees bij een aantal onder hen om hierdoor stemmen te verliezen is gewoon te groot.
Het heeft geen zin hierover te lamenteren. Integendeel: we willen positief zijn. We vinden namelijk meerdere elementen in de nota-De Wever best te pruimen. En zoiets hebben we in twintig jaar niet meer kunnen schrijven.
*
Helaas zit er ook een bar slecht idee in, dat bovendien de debatten overheerste: de meerwaardebelasting van 10% op financiële activa. Je hoeft heus geen economische bolleboos te zijn om in te zien dat deze zoveelste bijkomende belasting op kapitaal ongunstig is voor onze economie (en dus met vertraging de overheidsinkomsten én uitgaven voor sociale doeleinden): investeren in risicokapitaal wordt simpelweg een pak minder aantrekkelijk. Nochtans hebben we net zoveel mogelijk mensen en instellingen nodig die bereidheid hun spaargeld in onzekere projecten te investeren.
Dat ter compensatie de minwaarden aftrekbaar zouden zijn, is een zoethoudertje dat ons allerminst smaakt. Dat druist totaal in tegen de menselijke aard om het rendement nastreven als een uitdaging te beschouwen. Langetermijnbeleggen is niet alleen de beste manier om een hoog rendement te realiseren (en dus de goedkoopste hobby!), het is ook een eindeloos plezant spelletje: probeer jaarlijks gemiddeld 10 procent te halen. Als meerwaarden worden belast en minwaarden worden beloond, wijzigen de spelregels. Verliezen maken als doelstelling omdat het fiscaal wordt aangemoedigd? Dat is echt zo leuk niet. Waarom dan nog spelen?
Echt, we hopen hier gloedvol dat die nieuwe taks (bovenop de recente taks op de effectenrekening, de wel erg hoge roerende voorheffing, de wel erg hoge beurstransactietaks, de Reynders-taks en wat nog niet allemaal) er niet komt. Hier zitten ‘de mensen’ heus niet op te wachten, behalve dan degenen die het verhaaltje slikken dat hierdoor de overheid meer middelen zal krijgen om voor hen het verschil te maken. Larie: enkel een ondernemingsvriendelijke omgeving zal voor hen het verschil maken.
*
Natuurlijk moeten de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen, dat vinden wij ook, maar de middenklasse doet dat al in buitensporige mate. Het zijn net de superrijken die steeds opnieuw fiscale achterpoortjes vinden. Maak daar werk van, in plaats van gemakshalve de middenklasse te viseren omdat die geen achterpoortjes hebben (het grootste deel van de actieve bevolking hoeft trouwens geen achterpoortjes en is bereid zijn fair deel bij te dragen).
*
Toch waren we verrast door enkele goede ideeën die we in het voorstel terugvonden. Met name de lastenverlagingen ter waarde van 9 miljard euro, onder meer door de arbeidslasten significant te verlichten. Goed voor de economie is dat. Idem voor de verlaging van de loonlasten voor bedrijven ter geraamde waarde van 1,8 miljard.
*
Wat ons zeer aanspreekt is het plan om het uitzonderingsregime voor spaarboekjes te schrappen of minstens te verbreden naar andere financiële producten. Het sparen via spaarboekjes zorgt al vele jaren voor een forse verarming bij de mensen, omdat de inflatie al vele jaren fors hoger is dan de rente. Het gaat hier om koopkrachtverliezen van 5 miljard euro en meer! Per jaar!
En net deze vorm van sparen (ik bedoel: ontsparen) wordt fiscaal fors aangemoedigd: tot 1.020 euro aan rente-inkomsten zijn namelijk vrij van roerende voorheffing. Aan de huidige rentetarieven zijn bedragen tot zeker 40.000 euro dus belastingvrij.
Ofwel wordt dat lokkertje geschrapt, ofwel krijgen anders spaarformules hetzelfde lokkertje (aandelen!), ofwel, om de machtige bankenlobby te paaien, wordt het op zijn minst anders aangepakt. In 2016 opperden we al het idee om niet de renteopbrengsten maar het gespaarde bedrag tot zekere hoogte belastingvrij te maken. Bijvoorbeeld tot 20.000 euro. Degene die meer op zijn rekening heeft staan en dus daarop een roerende voorheffing zou moeten betalen, is toch geen sukkelaar, dunkt ons. Het is dus allesbehalve een asociale ingreep. Bijkomend voordeel: hoe hoger de rente (en dus de opbrengst voor de spaarder), hoe hoger het bedrag aan belastingvrije opbrengsten, dus hoe aantrekkelijker het spaarboekje.
We zien wel.
*
We zien voorts dat de effectentaks eerst zou worden verhoogd om nadien uit te doven. Dat is een sterk staaltje van excel-filosofie: speel een beetje met cijfertjes en zorg ervoor dat het puur theoretische resultaat voldoende overtuigend is.
Waar wij op hopen is dat de drempel van die effectentaks wordt verhoogd. Want heus: iemand die over meerdere decennia op de juiste manier spaart via aandelen, passeert vroeg of laat die drempel van 1 miljoen euro. Dat symbolisch getal mag dan al suggereren dat enkel de echte rijkaards worden getroffen, in praktijk zijn het vooral de hardwerkende middenklassers die ook via deze weg fiscaal worden gepest.
We zien tevens dat De Wever voorstelde om, binnen het gehele pakket, de roerende voorheffing van 30 naar 25% te verlagen. Die 25% is natuurlijk nog veel, maar eindelijk zit de richting goed. Als dat gecombineerd kan worden met het ontzien van de kleine beleggers, juichen we dat toe.
En zie, dat ontzien zit er ook een beetje in. De nota voorziet een belastingvrije schijf van 6.000 euro waarop dus geen meerwaardebelasting verschuldigd zou zijn.
En het beste idee van allemaal is de afschaffing van de beurstaks voor KMO-aandelen – ondernemingen met een beurswaarde onder een bepaalde grens, stel 500 miljoen euro.
Die ingreep zou echt het verschil kunnen maken in België. Onze zieltogende beurs met haar tientallen superknappe maar al te genegeerde pareltjes zou gereanimeerd kunnen worden. De waarderingen zouden naar een billijk niveau kunnen stijgen, met heel wat positieve gevolgen voor haast iedereen: voor de rendementen van de moedige aandelenspaarder, als voorbeeld voor ambitieuze ondernemingen om zelf te stap naar de beurs te zetten, voor de economische groei en dus de overheidsinkomsten.
Stel dat alle ideeën sneuvelen, behalve één: laat het dan dat laatste zijn.